Quickmenu

Lees voor

Leerplicht

< terugHome / Onderwijszaken / Leerplicht
Op deze pagina vindt u antwoorden op allerlei vragen over leerplicht. Klik op een vraag voor het antwoord en meer informatie.

* Leerplicht verlengd tot 18 jaar
In 2006 trok het kabinet 81 miljoen euro extra uit voor maatregelen die moeten voorkomen dat jongeren zonder diploma van school gaan. Zo is de leerplicht verlengd tot 18 jaar. Het budget loopt op tot € 270 miljoen in 2010.
Dit staat in een voorstel van minister Van der Hoeven en staatssecretaris Rutte (OCW). In 2002 gingen nog 71.000 jongeren zonder diploma van school. In 2005 waren dat er 57.000. Het kabinet wil met het nieuwe pakket maatregelen bereiken dat het aantal schoolverlaters in 2010 de helft lager is dan in 2002.
 
Verlenging van de leerplicht
Het kabinet verlengt de leerplicht tot het einde van het schooljaar waarin een leerling 18 jaar wordt, tenzij hij al een diploma op het niveau van een startkwalificatie heeft gehaald. Dat betekent een diploma van HAVO, VWO of MBO- niveau 2. Leerlingen hoeven dan niet iedere dag naar school: praktijkleren is ook een mogelijkheid. De maatregel geldt sinds 1 augustus 2007. De verwachting is dat hierdoor jaarlijks 13.000 minder leerlingen te vroeg van school gaan.
 
Andere maatregelen
Het pakket extra maatregelen bevat verder onder meer:

 

- duizenden extra stageplaatsen creëren;
- nazorg regelen voor leerlingen die overstappen van VMBO naar MBO;
- afspraken maken met de twaalf regio's met de meeste schoolverlaters om de uitval te verminderen;
- investeren in taal via voor- en vroegschoolse educatie en schakelklassen;
- investeren in aantrekkelijker onderwijs;
- stimuleren van studenten om leerlingen te coachen;
- zorgadviesteams rond scholen uitbreiden;
- controleren of scholen een toereikend verzuimbeleid voeren;
- meer ruimte creëren voor praktijk in het onderwijs. 

Naar boven
* 1. Doel en inhoud van de leerplichtwet
De leerplicht heeft alles te maken met leerrecht, oftewel het recht op onderwijs. Overal ter
wereld wordt dit recht als een voorrecht beschouwd. Veel landen hechten er zelfs zoveel
waarde aan, dat ze de jeugd via een wet verplichten om naar school te gaan. Nederland is
één van die landen. In ons land staan de rechten en plichten van ouders*, leerlingen en
schooldirecteuren precies aangegeven in de leerplichtwet. Deze wet is een rechtsmiddel
die de garantie geeft dat alle jongeren in Nederland aan het onderwijs kunnen en zullen
deelnemen. Het doel van de leerplichtwet is dat jongeren zo goed mogelijk worden
voorzien van kennis en vaardigheden, die zij nodig hebben om een zelfstandige plek in de
samenleving te krijgen. Een afgeronde schoolopleiding is daarvoor een eerste vereiste.
(Zie ook de RMC-brochure.)

 

De volgende zaken staan in de leerplichtwet omschreven:

 

· begin van de leerplichtige leeftijd
· het moment waarop een jongere niet langer onder de leerplichtwet valt
· op welke basis, al dan niet tijdelijk, vrijstelling verleend kan worden
· taken van leerplichtambtenaren
· verplichtingen van schooldirecteuren
· verplichtingen van ouders en/of leerlingen

 

*In deze folder wordt met ″ouders″ ook bedoeld ″voogden″ en/of ″feitelijke verzorgers″.

Naar boven
* 2. Vanaf welke leeftijd is een kind leerplichtig?
Bijna alle kinderen gaan voor het eerst naar school als ze vier jaar zijn. De kleuter wordt door moeder
of vader bij de juf of meester van groep één gebracht. Dit is een spannende en belangrijke dag voor de
ouders en het kind. Het kind is op die leeftijd nog niet leerplichtig, maar het is goed voor zijn
ontwikkeling om samen met leeftijdgenootjes naar school te gaan. De echte leerplicht begint op
de eerste dag van de maand, die volgt op de maand dat een kind vijf jaar is geworden. Een kind
dat bijvoorbeeld op 10 oktober zijn/haar vijfde verjaardag heeft gevierd, wordt op de eerste
schooldag van de maand november leerplichtig. Soms is een volledige schoolweek te lang voor
jonge leerlingen. Daarom biedt de leerplichtwet een mogelijkheid tot vrijstelling. Ouders van een
vijfjarige leerling mogen, in overleg met de schooldirecteur, hun kind maximaal vijf uur per week thuis
laten. Als dit niet genoeg blijkt te zijn, dan mag een directeur daar nog vijf extra uren
vrijstelling per week aan toevoegen. De mogelijkheid voor vrijstelling is uitsluitend bedoeld om
overbelasting van de leerling te voorkomen. Zodra een kind zes jaar is, geldt de overgangsmogelijkheid
niet meer. Zesjarige leerlingen moeten het volledige onderwijsprogramma volgen.

Naar boven
* 3. Op welke leeftijd stopt de leerplicht?
Niet alleen het begin van de leerplichtige leeftijd is duidelijk omschreven in de leerplichtwet,
maar ook het einde van de leerplicht wordt in de wet beschreven. Wanneer dat moment
aanbreekt, hangt af van de leerwens van uw kind. Iedere leerling heeft te maken met de
zogenoemde volledige leerplicht. Sommige jongeren vinden onderwijs maar niets en willen
graag zo snel mogelijk gaan werken. Voor deze jongeren is belangrijk om goed op de hoogte
te zijn van de partiële leerplicht. Hieronder wordt de volledige en partiele leerplicht uitgelegd.

 

Volledige leerplicht is de plicht om op een erkende school ingeschreven te staan en deze
elke schooldag te bezoeken. De volledige leerplicht eindigt op één van de volgende
momenten:

 

- aan het einde van het schooljaar waarin een leerling zestien jaar is geworden
- aan het einde van het twaalfde schooljaar. Een leerling die op de basisschool een groep
overslaat, doorloopt deze school in minder dan acht jaar. Toch telt de basisschooltijd
voor de berekening van de leerplichtperiode als acht jaar.

 

Partiële leerplicht geldt alleen voor jongeren die na de volledige leerplicht gelijk van
school willen gaan, zodat ze bijvoorbeeld kunnen gaan werken. Zij mogen echter niet
direct fulltime de arbeidsmarkt op gaan, omdat ze aansluitend op de volledige leerplicht
nog één à twee dagen per week een onderwijsinstelling moeten bezoeken. De duur van de
partiële leerplicht is één schooljaar en eindigt op de laatste dag van dat schooljaar. Een
schooljaar loopt van 1 augustus tot en met 31 juli.

Naar boven
* 3a. Aanvulling leerplicht
Verlenging van de leerplicht
Het kabinet verlengt sinds 1 augustus 2007 de leerplicht tot het einde van het schooljaar waarin een leerling 18 jaar wordt, tenzij hij/zij al een diploma op het niveau van een startkwalificatie heeft gehaald. Dat betekent een diploma van HAVO, VWO
of MBO-niveau 2. Een leerlingen hoeft dan niet elke dag naar school: praktijkleren is ook een mogelijkheid.

Naar boven
* 4. Wat is partiële leerplicht?
De partiële, of gedeeltelijke, leerplicht is een vervolg op de volledige leerplicht. Jongeren die
zestien jaar zijn of twaalf schooljaren hebben doorlopen en niet meer willen starten met een
volledige vervolgopleiding, moeten gedurende één schooljaar verplicht  maximaal twee dagen
per week onderwijs volgen. Het aantal dagen dat ze een opleiding volgen mag altijd meer zijn.
In de voorwaarden die de leerplichtwet stelt aan de partiele leerplicht staat of het verplichte
schoolbezoek uit één of twee dagen bestaat. De partiële leerplicht waarbij tenminste één dag
per week onderwijs gevolgd moet worden, geldt voor jongeren die met hun werkgever een
overeenkomst voor beroepspraktijkvorming hebben gesloten. Deze jongeren moeten een
wettelijk erkende cursus volgen, die aansluit op hun werk. Partieel leerplichtige jongeren die
geen leer-werkovereenkomst hebben, moeten minimaal twee dagen per week naar een
onderwijsinstelling, bijvoorbeeld het regionaal opleidingscentrum (ROC).

Naar boven
* 5. Wat is vervangende leerplicht?
In sommige gevallen is er voor jongeren vanaf veertien jaar een alternatief leertraject
mogelijk. Burgemeester en Wethouders van de gemeente waar een leerling staat
ingeschreven, moeten dan eerst in samenspraak met het bevoegd gezag van de school tot
de conclusie zijn gekomen dat de leerling niet in staat is om volledig dagonderwijs te volgen.
Als deze conclusie is getrokken, kan een leerling onder de vervangende leerplicht vallen.

Naar boven
* 6. Vrijstelling van geregeld schoolbezoek
In de leerplichtwet staat omschreven, wanneer een jongere de school niet kan/hoeft te
bezoeken. Dit is in geval van ziekte, schoolsluiting en de vervulling van plichten die
voortvloeien uit godsdienst of levensovertuiging. Verder kent de leerplichtwet vrijstelling
wegens andere belangrijke omstandigheden en zijn de regels voor extra vakantieverlof
duidelijk geregeld.

Naar boven
* 7. De taak van de leerplichtambtenaar
Het toezicht op de naleving van de leerplichtwet is opgedragen aan Burgemeester en
Wethouders. Zij wijzen voor de uitvoering van dit toezicht een of meerdere
leerplichtambtenaren aan. Dit klinkt strenger dan het is. Leerplichtambtenaren zijn er niet
alleen om overtreders van de leerplichtwet op de vingers te tikken, maar ze
vervullen ook een maatschappelijke zorgtaak. Zij hebben daarvoor een goed
inlevingsvermogen, waarmee ze zich verplaatsen in de problemen van de schoolgaande
jeugd. Heel soms zijn leerplichtambtenaren genoodzaakt de officier van justitie in te
schakelen. Maar zij doen dit alleen als het echt niet anders kan. Leerplichtambtenaren zijn
voortdurend bezig een oplossing te vinden voor problemen die de schoolloopbaan van een
leerling in gevaar kunnen brengen.
Hoe weet een leerplichtambtenaar dat een leerling met een probleem zit? Spijbelgedrag is
vaak een duidelijk signaal dat er iets aan de hand is met een jongere. De school meldt dit
soort schoolverzuim aan de leerplichtambtenaar. De leerplichtambtenaar zoekt daarna uit 
wat de reden van het verzuim is. Het komt ook vaak voor dat ouders of leerlingen zelf een
afspraak met de leerplichtambtenaar maken om een oplossing voor een probleem te zoeken.
De leerplichtambtenaar werkt nauw samen met allerlei organisaties en instanties die zich
bezig houden met het welzijn van de jeugd. 

Naar boven
* 8. Verplichtingen van schooldirecteuren, ouders en leerlingen
Schooldirecteuren hebben de verplichting:
 
- binnen zeven dagen de leerplichtambtenaar van de woongemeente van een
  leerling in kennis stellen van een in- of afschrijving.
- als een leerling van school wordt verwijderd, moet hij/zij dit direct melden
  aan de leerplichtambtenaar.
- voordat een leerling wordt uitgeschreven, moet de school nagaan of de leerling elders
  wordt ingeschreven.
- ongeoorloofd schoolverzuim te melden aan de leerplichtambtenaar van de gemeente
  waar de betreffende leerling staat ingeschreven.
- zij moeten de leerplichtambtenaar alle inlichtingen geven die nodig zijn bij de uitvoering
  van de leerplichttaak.
- de leerplichtambtenaar in kennis stellen van een leerling die de school voortijdig verlaat.
 
Verplichtingen van ouders:

 

- ouders moeten ervoor zorgen dat hun zoon of dochter op een school of onderwijsinstelling
   staat ingeschreven.
-  zij zien erop toe dat hun kind de school geregeld bezoekt, dat wil zeggen dat er geen les of
   praktijktijd wordt verzuimd. Vanaf twaalf jaar is de jongere hier zelf medeverantwoordelijk voor.
- ouders stellen de school in kennis van ziekte van hun kind.
- ouders moeten bij andere redenen van afwezigheid van hun kind toestemming van de
  schooldirecteur hebben.
  
Verplichtingen van leerlingen, die twaalf jaar of ouder zijn:
 
- zij moeten de school geregeld bezoeken en kunnen persoonlijk aangesproken worden op
  ongeoorloofd schoolverzuim.
- jongeren die zelfstandig wonen, moeten zelf de school op de hoogte brengen van ziekte
  of andere belangrijke omstandigheden waardoor ze de school niet kunnen bezoeken.
- als niet aan de bovenstaande verplichtingen is voldaan, dan is er sprake van vermoedelijk
  ongeoorloofd schoolverzuim. Dit kan een proces-verbaal tot gevolg hebben.

Naar boven
* 9. Wilt u meer informatie?
Hopelijk is het belang en de inhoud van de leerplichtwet u wat duidelijk geworden.
Wilt u meer informatie over bijvoorbeeld de partiële leerplicht, of denkt u dat de
leerplichtambtenaar u bij een specifiek probleem kan helpen, dan kunt u contact opnemen
met mevrouw E. ten Napel-van den Berg, leerplichtambtenaar gemeente Urk, tel. (0527) 689868.

Naar boven